Geldhab
Geldhab, Edytorstwo, Edytorstwo teksty
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
ALEKSANDER FREDRO
PAN GELDHAB
KOMEDIA W TRZECH AKTACH
2
TEKST OPARTO NA WYDANIU «PISMA WSZYSTKIE» ALEKSANDRA FREDRY
W OPRACOWANIU B. KUCHARSKIEGO, OSSOLINEUM, 1926, T. I.
MAŁĄ KRONIKĘ OPRACOWAŁ WŁODZIMIERZ LEWIK. PRZYPISAMI
OPATRZYŁA ALEKSANDRA FRYBESOWA
4
MAŁA KRONIKA
ŻYCIA I TWÓRCZOŚCI
ALEKSANDRA FREDRY
1793
Aleksander Fredro, syn zamożnego galicyjskiego ziemianina, urodził się
dn. 20 czerwca w Surochowie pod Jarosławiem.
1805
Pierwsza dziecięca próba komedyjki
Strach nastraszony
.
1806
Śmierć matki. Fredro z ojcem przenosi się do Lwowa.
1809–1814
W roku 1809 szesnastoletni poeta zaciąga się jako ochotnik do wojsk Księstwa
Warszawskiego, następnie bierze udział w kampanii moskiewskiej (1812) oraz w
bitwach pod Dreznem i Lipskiem (1814). Odznaczony krzyżem legii honorowej,
Fredro zwalnia się z wojska i wraca do Galicji.
Powróciliśmy razem. Nie z równych pobudek:
Napoleon na Elbę – ja prosto do Rudek.
1815–1817
W czasie pobytu w Beńkowej Wiszni (koło Rudek), przerywanego częstymi
wyjazdami na lwowskie zabawy karnawałowe, Fredro rozpoczyna działalność
pisarską komedią
Intryga naprędce
, wystawioną w lwowskim teatrze dn. 10
marca 1817 r.
1818–1822
Po udanym debiucie talent poety, choć rozwijający się w odosobnieniu, z dala od
ówczesnych prądów literackich, wypowiada się coraz dojrzalszymi utworami, jak:
Pan Geldhab
(1818),
Mąż i żona
(1820) i
Cudzoziemczyzna
(1822).
1824
Wyjazd na paromiesięczny pobyt do Włoch.
1825–1826
Fredro zasila teraz coraz nowymi komediami teatry: warszawski i lwowski. W r.
1826 ukazuje się w Wiedniu pierwsze wydanie książkowe dzieł poety.
1827
„Polihymnia” lwowska drukuje wiersze i poematy romantyczne Fredry.
5
1828
Śmierć ojca. Małżeństwo z Zofia z Jabłonowskich Skarbkową.
1829
Narodziny syna, Jana Aleksandra, późniejszego komediopisarza. Fredro człon-
kiem warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
1832–1834
Szczytowy okres twórczości poety, przynoszący trzy arcydzieła polskiej komedii:
Pan Jowialski
(1832),
Śluby panieńskie
(1833) i
Zemsta
(1834).
1835
Atak Seweryna Goszczyńskiego na Fredrę w rozprawce
Nowa epoka poezji
polskiej
powoduje zamilknięcie autora
Zemsty
i zaprzestanie jego publicznej
działalności literackiej.
1839
Drugie wydanie
Komedyj
ukazuje się we Lwowie.
1846
Memoriał Fredry pt.:
Uwagi nad stanem socjalnym w Galicji
skierowany pod
adresem austriackiego dworu.
1848
Fredro pisze nie ustępujący jego znakomitym komediom pamiętnik
Trzy po trzy.
1850–1855
Pobyt w Paryżu, gdzie poeta poznaje A. Mickiewicza. W r. 1853 Fredro podej-
muje przerwaną w r. 1835 twórczość komediopisarską, ale tworzy wyłącznie dla
siebie, nie publikując ani nie wystawiając na scenie swych nowych komedii.
1857
Fredro na stałe osiedla się we Lwowie, zajmując dworek na Chorążczyźnie,
naprzeciw domu Goszczyńskiego.
1876
Śmierć Aleksandra Fredry dnia 15 lipca.
6
PAN GELDHAB
Pyszny nądzka, kiedy spanoszeje.
AND. MAX. FREDRO
1
1
P y s z n y n ą d z k a, k i e d y s p a n o s z e j e.
A n d. M a x. F r e d r o – (1621–1679); autor
Przysłów
, z których Aleksander Fredro brał
niejednokrotnie motta do swoich komedii. Nądzka – nędzarz. Spanoszyć – wzbogacić się.
7
[ Pobierz całość w formacie PDF ]